أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
940
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
1013 . ملوح 1 به اين نام در شام معروف است . ابو حنيفه : [ اين ] گياهى شور است شبيه قلّام و اين « قاقلى » 2 است در نبط [ و آن ] شاخههاى بىبرگ است ، جز اينكه قلام سبز است و در ملّاح 3 سرخى وجود دارد . هر دو [ گياه ] را با شير مىخورند . « ملّاح » در بصره كشملخ 4 ناميده مىشود . ( 1 ) . Atriplex halimus L . - سرمه شورهزار ؛ ديوسكوريد ، I ، 98 ؛ ميمون ، 325 ؛ عيسى ، 2713 ؛ بدويان ، 573 . در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . قاقلّى ، نك . شمارهء 808 ، يادداشت 2 . ( 3 ) . الملّاح مترادف « الملوح » ، عيسى ، 13 27 ؛ يا Androsaces lactia L . ؛ عيسى ، 1711 . ( 4 ) . الكشملخ ، قس . عيسى ، 1711 ؛ II , Dozy ، 473 . 1014 . ملوكية 1 اين به رومى ايبسقوس 2 ، به سريانى ملوخيا 3 ، به سجستانى قديم ملكك 4 ، به سجستانى جديد پنيرك 5 در قياس ميوهاش با پنير 6 است . در يك فرهنگ « كشيعا » 7 ديدم ، مردم بلخ آن را دبوكى 8 مىنامند و اين « ملوخيه » و « خبّازى » است . خبّاز گياهى است به نام « پنيرك » با ميوههاى گرد شبيه پنير ، همانند « ترمس » ، روى زمين پهن مىشود ، برگهايش به برگهاى ملوكيه مىماند و آن گويا از نوع خطمى 9 است . ( 1 ) . Corchorus olitorius L . ؛ سراپيون ، 377 ؛ ابو منصور ، 527 ؛ ميمون ، 229 ؛ عيسى ، 5716 ؛ II , Low ، 246 . ابن سينا ، 441 : Malva sylvestris L . . ملوكيه - شكل سريانى يا يونانى است ، ديوسكوريد ، II ، 119 . اين عنوان در Picture ، 137 درج شده است . ( 2 ) . ايبسقون - يونانى ؛ بر بهلول ، 25 626 : هيبسقوس - الخباز البرى . ( 3 ) . ملوخيا ، قس . II , Low ، 247 . ( 4 ) . نسخهء الف : ملك ، بايد خواند ملكك ، قس . II , Vullers ، 1211 . ( 5 ) . پنيرك ، قس . I , Vullers ، 379 . ( 6 ) . الجبن ، نك . شمارهء 243 ؛ « پنيرك » مصغر « پنير » فارسى است و در اينجا گردى پنير را در نظر دارد . ( 7 ) . نسخهء الف : الكشيعا ، نسخهء فارسى : كشيفا ، در فرهنگهاى دسترس ما نوشته نشده است . در نسخهء